Sensoryzmy są wynikiem niewłaściwej organizacji bodźców percepcyjnych, która może przybierać postać: nadwrażliwości, niedowrażliwości lub tzw. białego szumu. Co istotne wymienione zaburzenia mogą dotyczyć każdego zmysłu. Przyjrzymy się teraz, jak mogą przejawiać się w codziennym funkcjonowaniu dziecka.

Nadwrażliwość

Nadwrażliwość oznacza obniżenie progu wrażliwości dla danego zmysłu. W kontekście zmysłu wzroku przybiera zwykle następujące formy: niechęć do mocno oświetlonych przestrzeni, fascynacja kręcącymi się przedmiotami, wpatrywanie się w obiekty mikroskopijnej wielkości np. drobinki kurzu, kiwanie się w przód i w tył (lub na boki) czy rozciąganie śliny między palcami i przyglądanie jej się pod światło. Nadwrażliwość słuchowa przejawia się najczęściej niechęcią do hałasów, lękiem przed gwałtownymi dźwiękami czy wsłuchiwanie się i powtarzaniem cichych komunikatów. Dla nadwrażliwości dotykowej typowe jest unikanie dotyku, skrajne reakcje na metki oraz niechęć do noszenia nowych ubrań. Zwiększona wrażliwość zmysłu równowagi daje efekty w postaci powolnego kołysania się czy lęku grawitacyjnego, który przejawia się wzmożonym, napięciem, niepewnością i lękiem przy zmianach pozycji głowy.

Niedowrażliwość

Przez niedowrażliwość należy rozumieć podwyższenie progu wrażliwości dla danego zmysłu. Dla niedowrażliwości wzrokowej typowy jest lęk przed ciemnością, wpatrywanie się w źródło światła, fascynacja lustrami, szybami oraz ruchem przedmiotów na wietrze. Z kolei dzieci z niedowrażliwością słuchową wykazują zamiłowanie do gwarnych miejsc i głośnych zabawek, same też często krzyczą lub wydają z siebie różne rytmiczne dźwięki. Niedowrażliwość smakowo-węchowa może przejawiać się zjadaniem rzeczy niejadalnych, obwąchiwaniem ludzi i przedmiotów oraz silną preferencją obiektów o ostrym, intensywnym zapachu.

Biały szum

Zaburzenia percepcji określane jako biały szum są wynikiem wytwarzania bodźców zmysłowych przez układ nerwowy dziecka bez udziału stymulacji z zewnątrz. Najczęściej przybiera postać patrzenia “przez” ludzi, przedmioty, bardzo mocnego zaciskania powiek, hiperwentylacji czy napadów hiperaktywności.