Słowo plagiat nie jest obecne w polskim prawie – nie ma w nim żadnej definicji, ale istnieją przepisy, które regulują kwestię wykorzystywania utworów autorstwa kogoś innego, bez jego zgody. Choć nie zostało to powiedziane wprost – polskie prawo mówi, że karze podlega każdy, kto przypisuje sobie autorstwo, lub wprowadza w błąd, co do autorstwa części lub całości utworu, lub artystycznego wykonania.
Cytat i zapożyczenie
Oczywiście cudze utwory można cytować, ale należy zawsze podać wtedy autora fragmentu, który przytoczyliśmy. Również inspirowanie się tekstami, muzyką, czy innymi formami artystycznymi jest dozwolone, jednak z tą samą zasadą – trzeba wskazać źródło naszego nawiązania. W każdym przypadku, gdy korzystamy z czyjejś wypowiedzi, utworu literackiego, zdjęcia pobranego z Internetu – trzeba wskazać autora. Wtedy jesteśmy usprawiedliwieni wobec prawa i autor nie może zarzucić nam, że wykorzystaliśmy jego dzieło. Należy pamiętać, że w utworach literackich często widnieje na pierwszej stronie zapis, który mówi o zakazie kopiowania i udostępniania bez zgody autora – warto czytać takie informacje i się do nich stosować.
Rodzaje plagiatu
Plagiat można podzielić na kilka typów. Są one określeniem sposobu, w jaki osoba wykorzystała czyjś utwór. Możemy więc wyróżnić plagiat:
- całościowy – gdy cały utwór został użyty,
- częściowy – kiedy tylko fragment cudzego dzieła został skopiowany, może to być fragment obrazu, albo refren piosenki,
- jawny – kiedy podobieństwo dwóch dzieł jest dosłowne, albo ktoś podpisał czyjś utwór swoim imieniem i nazwiskiem,
- ukryty – będący przeróbką utworu cudzego na własny.
Plagiat – przestępstwo mogące mieć charakter tylko formalny
Nie ma znaczenia czy osoba dokonująca plagiatu wprowadziła w błąd innych – samym swoim czynem dokonała przestępstwa o charakterze formalnym. Nie jest wymagany więc żaden skutek. Podobnie jest w przypadku oszustwa – nikt nie musi się na nie nabrać, by było ono uznane za przestępstwo.
Warto pamiętać jednak, że sztuka to dziedzina, w której pełno jest inspiracji i sprawy dotyczące plagiatu mogą być bardzo skomplikowane, o ile utwór nie jest bezpośrednią kopią innego. W przypadku niejasnych sytuacji warto zgłosić się po pomoc do prawnika np. z Kancelarii Proniewski Przybyłka z Krakowa (https://ppsc.pl/adwokat-krakow/).
